İlk İki Dişimizi Kutladık

Defne kızım sebep oldu da bir derleme kitaba ulaştım. Gazi Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü öğrencileri Türk Halk Edebiyatı dersi için derleme çalışması yapmış. Türk Halk Bilimi Bölüm Başkanı Prof. Dr. M. Öcal Oğuz ve master öğrencisi Zeliha Oral editörlüğünde hazırlanan kitap, UNESCO’nun “Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi”nden hareketle gelecekte koruma altına alınmasını sağlamak amacıyla hazırlanması gereken envanterlere katkı niteliğinde.

Kitapta inanışlar; “baht açma, evlenme ve çocuk edinmeyle”, “hastalıktan sağaltma ve koruyucu ruhla”, “hayvanlarla”, “nazarla”, “uğur ve uğursuzlukla” ilgili olanlar şeklinde ana başlıklara ayrılmış. Diş buğdayına ayrılan bölümdeki bilgiler; Denizli’de oturan, 45 yaşındaki ev hanımı Huriye Kıran ile 2004 yılında yapılan söyleşi sırasında elde edilmiş.

Diş buğdayı; bebeğin ilk dişinin çıkmasının ardından bereket, bolluk sağlaması, dişlerin sağlam olması için pişirilen, çeşitli tahıllardan oluşan bir yemek. Bazı yörelerde sadece buğday ile de pişirilen yemek, özellikle Ege Yöresi’nde buğdayın yanı sıra nohut, kuru fasulye ve mısır ilavesiyle hazırlanıyor.

Huriye Kıran’ın aktardığına göre; gelenekte çıkan ilk dişi gören bebeğe bir hediye alır. Diş buğdayı birkaç diş çıktıktan sonra pişirilir. Hısım, akraba, eş dostun misafir edildiği ortamda, bir gün öncesinden suda ıslanan tahıllar, aile büyüğü kadın tarafından pişirilir. Her bir tahıla yüklenen anlam farklıdır. Buğday, çocuğun bereketli bir yaşam sürmesini; kuru fasulye, dişlerin bembeyaz olmasını; nohut, onların sağlam; mısır da tane tane olmasını simgeler.

Daha eski dönemlerde bu yemek aile arasında pişirilir, akraba ve komşulara ise dağıtılırmış. Onlar da tabağı boş göndermez, dişlerin demir gibi sağlam olması için demir para koyarlarmış.

Neyin uygulanışı değişmedi ki, bu gelenek de nasibini aldı. Diş buğdayı eve gelen misafirlerle birlikte, dualar edilerek pişiriliyor. Hediyeler açıldıktan sonra bebek, içinde makas, tarak, kalem, iğne vb. nesneler konulan tepsi önüne oturtuluyor. Çocuk bu nesnelerden hangisini alırsa o mesleği seçeceği hayal ediliyor. Tarak berberliğe, makas terziliğe, kalem ilim öğrenmeye yorumlanıyor.

defnedisbugdayi_ankara

Bizim ise geleneği yorumlarken işin içine sosyal medyayı da dahil ettik.  Gisi Tasarım ve Yemekçinin Mekanı tarafından düzenlenen, Ankara’da yaşayan blog yazarlarının ve instagram kullanıcılarının bir bölümünün bir araya geldiği buluşma için diş buğdayı pişirdim. İlk kez yaptığım yemek beğeni topladı, nezaketleri için teşekkürler. Tatlı sevenler tarifte belirttiğimden biraz daha fazla şeker ilave edebilir. Kuru meyvelerin seçimi keyfe keder, hangisini isterseniz kullanın. Gelenekte pişirilip hemen yeniyor deniyor ya, haklılar. Buğday henüz helmelenmediği, diş diş kaldığı için sizin de bu şekilde hazırlamanızı öneririm. Buluşma kahvaltı şeklinde olduğundan geceden yapıp buzdolabında bekletmek durumunda kaldım. Bu da ilk piştiğindeki formunu kaybetmesine neden oldu.

Defnedisbugdayi_2

Meslek seçimi için Defne’nin önüne koyduğumuz; şarj aleti bilişimi, steteskop sağlığı, karga burun mühendisliği, ruj güzelliği, biblo sanatı, kitap öğretmenliği, top sporu, taş biyologluğu-kaşifliği, uzaktan kumanda medyayı, kartvizitlik pazarlama-satışı, kaşık aşçılığı veya yemek bloggerlığı, makas da aile mesleği terziliği temsilen tepside yer aldı. Defne her zamanki alışkanlığıyla uzaktan kumandaya dokundu ilk olarak. Onu saymadık 🙂 Steteskop ve top bir süre ilgisini çektikten sonra eli tekrar tekrar uzaktan kumandaya gidince bu kez kabul ettik. Armut dibine düşüp annesi gibi medya sektöründen bir iş sahibi olabilir. Bunlar işin eğlencesi, önce insan, iyi, vicdanlı insan olması önemli bizim için tabii.

Bu arada buluşmada tanıştığım Tatlıdan Tuzluya Her Şey bloğunun sahibi Aynur Hanım, diş hediği gelenekleri hakkında ilginç bilgiler verdi. Memleketleri olan Elazığ’da, hedik (kabuklu buğday) pişirip bazen kuru fasulye ekleyip üzerine bol ceviz serper tuzlayarak yerlermiş. Bunu da denemek lazım bir ara.

defnedisbugdayi_3

Kaynak: “Türkiye’de 2004 yılında yaşayan halk inanışları-Nesneler ve uygulamalar”, M.Öcal Oğuz, Zeliha Oral; Gazi Üniversitesi THBMER

Teşekkür: Dolu Dolu Mutfak bloğunun sahibi Aslı Özcan Önder Teyzemize teşekkür ederiz, öperiz

Benzer Yazılar

    Benzer yazı bulunmamaktadır.

Yorumlar

  • 22 Eylül 2013 tarihinde doludolumutfak dedi ki;

    Ben ne yaptım ki;) Defne yi öpüyorum kocaman inci gibi dişleri ne seçerse seçsin mutlu bir geleceği olsun Dönüşte kahvaltıya beklerim sizi

  • 22 Eylül 2013 tarihinde Aylin Türkşen Aysel(Yazar) dedi ki;

    Sayende sosyalleştik daha ne olsun. Tamam görüşelim Aslı’m

  • 23 Eylül 2013 tarihinde Hayatın Ta Kendisi Lokantası dedi ki;

    Sağlıklı, mutlu, huzurlu yılları olsun.. İnşallah sevdiği mesleği yapsın minik kuzum 🙂

    Öperim ikinizide

  • 29 Eylül 2013 tarihinde Aylin Türkşen Aysel(Yazar) dedi ki;

    Amin Yasemin’im, hepimizinkiler için geçerli. Keyif aldıkları, para kazandıkları meslekleri olsun.

  • 24 Eylül 2013 tarihinde nergis mevsimi dedi ki;

    Ne güzel adetlerimiz,geleneklerimiz var.Demir gibi sağlam olsun dişleri Defne bebeğin.Geleneği devam ettirmek isteyenler için,diş buğdayı tarifini paylaşmanız da iyi olmuş,elinize sağlık.

  • 29 Eylül 2013 tarihinde Aylin Türkşen Aysel(Yazar) dedi ki;

    Teşekkürler Nergiz Teyzesi 🙂 Bundan sonra da tay çöreği var sırada.

  • 25 Eylül 2013 tarihinde MUTLULUK DEDİM dedi ki;

    ÇOK GÜZEL GÖRÜNÜYOR ETKİNLİK…MAŞALLAH ALLAHA EMANET UZUN ÖMÜRLÜ OLSUN ETKİLİK BEBEĞİ:) BLOGUNUZU ÇOK BEĞENDİM İZLEMEKTEYİM EFENDİM SEVGİLERİMLE

  • 29 Eylül 2013 tarihinde Aylin Türkşen Aysel(Yazar) dedi ki;

    Çok teşekkür ederim güzel dilekleriniz için, sevgiyle kalın.

  • 14 Kasım 2014 tarihinde zeliha oral dedi ki;

    Merhabalar,yukarıda bahsettiğiniz çalışmayı yapan Gazi Türk Dili ve Edebiyatı öğrencileridir, lakin M.Öcal Oğuz Türk Halk Bilimi Bölüm Başkanı Prof. Dr. M. Öcal OĞUZ’dur. Ben zeliha oral da o dönem Master öğrencisi idim ve hocamla kitabın editörlüğünü yapmıştım.

  • 14 Kasım 2014 tarihinde Aylin Türkşen Aysel(Yazar) dedi ki;

    Zeliha Hanım Merhaba,
    Çalışma epeyce aydınlanmama sebep oldu, emeğinize sağlık. Doğru bilgi için teşekkürler. Yazıda güncelleme yaptım.

  • Yorum Yaz
    Ad Soyad:
    Yorum: